Enfleshed, Ecologies of Entities and Beings

In 2023 publiceerde Onomatopee de tweede druk van een multidisciplinaire verzameling teksten: Enfleshed, Ecologies of Entities and Beings. Het boek, een van de uitkomsten van een artistiek project van Kristiina Koskentola, richt zich op de meer-dan-menselijke materie die in verschillende onderling verbonden leefwerelden bestaat. De tactiele omslag, bedrukt met chimerische silhouetten, biedt een schuingedrukte impressie van het brede scala aan ideeën dat binnenin wordt behandeld: Siberisch perspectivisme; Anti-cartesianisme; Ecofeminisme; Quantumtheorie; Elektromagnetisme; Feministische sci-fi; Cosmologieën, Dekolonialiteit; Mythologieën en meer—een interdisciplinair tegengif voor het antropoïde egotisme dat het hedendaagse leven plaagt.

Aan de hand van verschillende pluralistische perspectieven en cosmologieën stelt het boek zich als doel om de beperkingen uit te dagen van heersende opvattingen over subjectiviteit en persoonschap. Enfleshed bestond vanaf het begin uit een reeks openbare programma's en collaboratieve tentoonstellingen die belichaamde vormen van kennisproductie en samenwerking onderzochten—vlezige interventies die bijzonder urgent aanvoelden in de context van de COVID-lockdowns die tijdens de aanvang van het project waren ingevoerd. De publicatie, die nu een tweede druk heeft gekregen, documenteert de praktijken en ideeën uit het project die reageren op de talloze uitdagingen waar onze wereld vandaag de dag voor staat. Met een inleiding door de redacteuren— initiatiefnemer van het project Kristiina Koskentola en curator Marjolein van der Loo—herbergt de bundel een scala aan stemmen die verruimde realiteiten verbeelden door middel van analogie, reflectie en artistieke interventie.

De eerste bijdrage, door Koskentola zelf, belicht het kunstwerk dat de kiem vormde voor het boek: Flesh and Metal. Light and Oil, een videowerk dat zich afspeelt in Noordwest-China, waar de kunstenaar sjamanistische hulp zocht voor een kwaal. Bij het behandelen van Koskentola gebruikten lokale sjamanen elektromagnetische velden als hulpmiddel om te communiceren via de geestenwereld, waarbij ze verstoringen opmerkten die werden veroorzaakt door milieuvervuiling en industriële activiteit. De verstoring die in het landschap werd waargenomen, werd ook in de kunstenaar zelf aangetroffen; een bevinding die naar de ecologische afstemming van ons lichaam verwijst. Het verstrengelen van het lichamelijke en het geografische in deze opening bijdrage baant thematisch de weg voor een leesreis die de conventionele grenzen tussen lichaam en geest consequent vervaagt.

Qua vorm brengt de publicatie het poëtische en het academische samen door volksverhalen, poëzie, essays en theoretische beschouwingen uit een veelvoud aan tradities en omstandigheden met elkaar te verweven. Bladerend door de pagina’s reist de lezer van de oever van de Aura-rivier aan de rand van de Archipel Zee naar een tent in West-Siberië. Poëzie roept op tot revolutie. Aardse verhalen voorzien omgevingen van energie. Een nieuwe tarotkaart wordt verbeeld. In plaats van een uniforme ervaring wordt de lezer geleid langs uiteenlopende vormen en media: Mantsjoe-sjamanistische muziek via een QR-code, poëtische oproepen aan het onderbewustzijn, bezoeken aan onderwater rijken. Als een passagier die zich door de pagina's beweegt, raakt de lezer steeds beter voorbereid op ontmoetingen met het onverwachte.

De rode draad door de bundel is de nadruk op respect voor culturele verschillen en fluïditeit ten opzichte van strikte categoriseringen. In een meanderende reflectie op analogie schrijft kunstenaar en curator Fu Xiaodong over landschap schilderijen die de virtuele energie van een lichaam in kaart brengen—de Neijing Tu—waarin lentewilgen de lever representeren en de vitale essentie van de nier wordt vergeleken met water. Hun tweede bijdrage legt vervolgens een link tussen quantummechanica en de eenvoudige streek van een penseel in de traditionele Chinese schilderkunst.

Yuri Vella, een Nenetse jager, rendierhouder, dichter en activist, draagt een volkslegende voor: een narratief medium voor opvattingen met betrekking tot respect en vermijding, gericht op een verheldering van concepten als ‘mens’ en ‘plaats’ in relatie tot ontwikkelingen rond industrialisatie en kolonisatie. En in de tekst Imperiya Refusenik schrijft kunstenaar en geograaf Nikolay Smirnov over de genezende kracht van muziek in tijden van oorlog, waarmee magisch denken kan worden opgeroepen.

Het plezier van het lezen van Enfleshed schuilt in de stage uiteenzetting van tegenstrijdige realiteiten. Iedere pagina biedt een mogelijkheid om oppervlakkige, directe categoriseringen in de vorm van Westerse en Chinese culturele tradities, fysica en biologie, intern en extern te verbreken.

Verschillende vragen stapelen zich op tijdens het lezen: welke herinneringen delen we, en op welke manieren kunnen we andere zielen (van het dier, de kraai, het onbekende leven) deel maken van ons leven? Wat betekent het om de wereld te genezen? Hoe kan je een planetaire kracht zijn wanneer tijd niet helemaal klopt? Hoe net als te zijn, gelijksoortig, en toch niet hetzelfde?

Het boek biedt geen directe antwoorden op deze vragen, maar laat eerder de indruk achter dat er voorbij de bladzijden nog meer kennis en wijsheid te vergaren valt. Enfleshed verbeeldt een wereld waarin vele werelden naast elkaar kunnen bestaan, en misschien is dat wel de eerste stap in het ontmoeten van een relationele kennis voorbij alle grenzen.

–

Enfleshed: Ecologies of Entities and Beings is voortgekomen uit het veelzijdige, meerstemmige langetermijnonderzoek en de tentoonstellingsreeks Enfleshed–Elaborated (2020-) van kunstenaar Kristiina Koskentola. De publicatie is geredigeerd door Kristiina Koskentola in samenwerking met curator en educator Marjolein van der Loo en wordt uitgegeven door Onomatopee.